Cây dừa ngày ấy trong chiến tranh
Không biết tự bao giờ mà người đời có câu ca dao: “Thấy dừa thì nhớ Bến Tre”. Có lẽ dừa đã tạo nên con người sống trên đất cù lao này vừa dịu dàng, thướt tha như “tóc dài bay trong gió”, vừa mạnh mẽ “như nước lũ tràn về”. Trong chiến tranh, nếu ở Việt Bắc có câu thơ của Tố Hữu: “Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù” thì ở Bến Tre rõ ràng “Dừa che bộ đội, dừa vây quân thù”! Quân giải phóng hành quân trong rừng dừa bạt ngàn khắp ba dãy cù lao, đâu đâu cũng có dừa che mắt giặc và vây quân thù trong thế trận “thiên la địa võng”. Dừa đồng hành với người dân Bến Tre tiến công quân thù: Dừa biết lợi dụng sức chảy của dòng sông mà hàng chục, hàng trăm thân dừa kết lại thành “bè thần” đánh sập cầu Bình Chánh (Giồng Trôm), cầu Hòa Lộc (Mỏ Cày) cắt đứt huyết mạch giao thông của địch ở cù lao Bảo và cù lao Minh. Ngọn dừa là trạm canh gác giặc, là điểm cao quan sát lợi hại cho bộ đội bày binh bố trận phục kích quân thù, là nơi “chém dè” lúc túng đường khi giặc ruồng bố, là điểm dừng chân nghỉ ngơi của du kích, tổ biệt động khi áp sát cảnh giới, quan sát địch, chờ thời cơ xuất quỷ nhập thần công kích đối phương, là trạm “thông tin” vẽ cờ Mặt trận giải phóng, dán áp phích, kẽ khẩu hiệu trên thân dừa để tuyên truyền cổ động. Dừa còn là cột cờ của cách mạng, xác định ranh giới chủ quyền vùng giải phóng sau hiệp định Paris. Cờ xanh đỏ sao vàng tung bay kết hợp với bẫy lựu đạn ở ngọn dừa làm rơi rụng mấy chiếc trực thăng Mỹ đi tháo gỡ cờ. Thi sĩ Lê Anh Xuân còn tự hào ghi công cho dừa:
“Dừa bị thương dừa không cúi xuống.
Vẫn ngẩn lên ca hát giữa trời
Nếu ngã xuống dừa ơi không uổng
Dừa lại đứng lên thân dựng pháo đài”. (3)
Thật vậy, thân dừa ngã xuống tác dụng nhiều thứ trong thế trận chiến tranh nhân dân. Du kích nhiều nơi lấy thân dừa dựng pháo đài, bắn tỉa ngày đêm khiến địch mất ăn mất ngủ, bỏ đồn chạy lấy người. Thân dừa vạt nhọn cắm sâu xuống dòng sông, ngăn chặn tàu chiến của địch luồn lách vào sông rạch. Thân dừa còn dùng làm nóc hầm tránh bom pháo giặc cho mọi nhà trong vùng giải phóng. Những hầm lớn của căn cứ Khu ủy Sài Gòn-Gia Định ở Tân Phú Tây (Mỏ Cày) được công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia cũng làm bằng thân dừa… Cây cầu dừa còn là cạm bẫy nguy hiểm đối với quân thù. Du kích bí mật cưa hờ 2/3 giữa thân cầu. Giặc ruồng bố qua cầu rơi xuống bãi chông ngầm có sẵn dưới lòng mương. Giặc run sợ không lối thoát bởi đâu đâu cũng có cầu dừa. Mõ dừa cùng với mõ tre, mõ mù u và các dụng cụ phát ra âm thanh uy hiếp tinh thần giặc mỗi khi ta vây hãm đồn bót.
Tàu lá dừa cũng gắn bó với đoàn quân cách mạng. Lê Anh Xuân ca ngợi:
“Lá dừa xanh long lanh ánh nắng
Theo đoàn quân thành lá ngụy trang
Nếu rụng xuống dừa ơi không uổng
Dừa lại cháy lên ánh đuốc soi đường”. (4)
Bộ đội di chuyển dưới rừng dừa luôn có trên lưng một chót lá dừa ngụy trang, dưới chân là những thân dừa làm cầu nâng bước hành quân và thanh niên xung phong tiếp lương tải đạn. Ánh đuốc lá dừa đỏ đồng, đỏ xóm, đỏ đường đi trong đêm Đồng Khởi. Tàu dừa rọc lá làm chông sào ở khắp cánh đồng cũng ngăn được trực thăng đổ quân. Bập dừa làm súng giả tập trận, nghi trang uy hiếp tinh thần giặc. Ong vò vẽ nuôi trong rừng dừa kết hợp với chông mìn cạm bẫy hình thành dàn “mang-ênh” tiến công địch. Người du kích Nguyễn Văn Tư được phong anh hùng từ sáng kiến đánh giặc bằng ong vò vẽ. Đặc biệt, dừa xiêm được chọn kỹ, hái trái cẩn thận, lấy nước dừa để truyền dịch hoặc thay thế nước cất trộn lẫn với kháng sinh mà cứu sống nhiều thương binh trong điều kiện thiếu thốn thuốc men.
Rừng dừa Bến Tre đã góp phần cùng quân dân lập nên những chiến công trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc. Dừa rất xứng đáng được ghi công.
Ipanema, Rio de Janeiro, Brazil:
Dừa êm ả trong một buổi sáng quá êm ả:
Tarragona - Costa Dorada - Spain:



